Kitap

Birçok doğru tarafı olan A. Jdanov 'un görüşünün konuyu doğru olarak çözümleyemediği ve üstelik çok olumsuz ve tehlikeli sonuçlar doğurduğunu söylemenin artık zamanı gelmiştir. Sovyet edebiyatında kahramanlık dönemlerine ait çok önemli yapıtlar örneğin 'Çapayef ' 'Çimento ' gibi yapıtlar olmakla birlikte Stalin döneminde Ehrenburg gibi bazı önemli yazarlar dışında bu nedenle bir rönesans yaşanmamıştır. Sovyet toplumunun olumsuzluklarının doğru bir eleştirisi yapılamamıştır. Bırakın edebiyatı genetik biliminde bile Lisensko olayında görüldüğü gibi Parti Genel Sekreteri memlekete büyük maddi zararlar veren kararlar alabilmiş tercihler yapabilmiştir. En önemlisi memlekette eleştiri de doktrinin gelişmesi de önlenmiş düşünce dogmalaştırılmıştır. İşin ilginç tarafı insanı putlaştırmanın ve bürokratik sapmanın ilk eleştirisinin Sovyetler Birliği 'nde tiyatro dalında Nazım Hikmet tarafından yapılmış olmasıdır. Ancak o eleştirinin Stalin 'in ölümünden sonra Kruşçov 'un 1958 Parti Kongresi 'nde Stalin 'i sert bir şekilde eleştirmesinden sonra yapılabildiğini unutmayalım.